Gminny Ośrodek Kultury w Chmielnie finalizuje wyjątkowy projekt edukacyjno-kulturalny poświęcony odtworzeniu i popularyzacji tradycyjnego kaszubskiego instrumentu ludowego – kôzlô bariny. Zadanie pn. „Jak powstaje kôzlô barina” jest realizowane dzięki dotacji z programu KPO dla KULTURY, który wspiera rozwój sektora kultury i przemysłów kreatywnych w Polsce. Dofinansowanie w wysokości 30 800 zł umożliwiło realizację warsztatów, działań edukacyjnych oraz wydarzeń popularyzujących tradycyjną muzykę Kaszub. Jest to trzeci projekt chmieleńskiego Ośrodka w programie KPO dla Kultury, którego operatorem jest Narodowy Instytut Muzyki i Tańca w Warszawie.

W ramach przedsięwzięcia czterech uczestników poznaje od podstaw proces powstawania kôzlô bariny – od doboru materiałów, przez konstrukcję poszczególnych elementów, po prace wykończeniowe
i omówienie zasad użytkowania instrumentu. Warsztaty obejmują 140 godzin zajęć praktycznych i mają charakter bezpłatny. Przebieg warsztatów jest utrwalany nagraniem video i opublikowany w internecie. Zakończeniem projektu będzie wystawa tradycyjnych instrumentów z Kaszub z występem kapeli kaszubskiej połączone z wręczeniem certyfikatów ukończenia warsztatów. Wydany zostanie kalendarz prezentujący kaszubskie instrumenty ludowe w wersji tradycyjnej i cyfrowej. 

Wiodącym celem zadania jest międzypokoleniowy przekaz wiedzy i umiejętności w zakresie odtworzenia i wykonania tradycyjnego kaszubskiego instrumentu muzycznego kôzlô bariny, która była przedmiotem badań Pawła Szewki i jest opisana w książce "Narzędzia i instrumenty muzyczne z Kaszub i Kociewia (1982).

Poprowadzenie warsztatów GOKSiR Chmielno powierzył mistrzowi budowy kaszubskich instrumentów ludowych Januszowi Świątkowskiemu ponieważ posiada doświadczenie w pracy w drewnie, zajmuje się odtwarzaniem tradycyjnego ciesielstwa. Był uczniem Tadeusza Makowskiego - mistrza budowy kaszubskich instrumentów ludowych oraz ukończył warsztaty budowy rzępieli prowadzone w 2023 r. przez lutnika Jerzego Holk-Łebińskiego. Jest laureatem konkursu dla artystów ludowych organizowanego przez Polskie Radio „Jawor – u źródeł kultury” w kategorii muzyk- instrumentalista. Jest również członkiem kaszubskiej kapeli Pleskota oraz wielokrotnym laureatem Międzynarodowego Konkursu Gry na Instrumentach Pasterskich w Ciechanowcu. Jest też wytwórcą tradycyjnych kaszubskich instrumentów ludowych, angażuje się w projekty kulturalne mające na celu podtrzymywanie kaszubskiej tradycji. Prowadził w Gminnym Ośrodku Kultury Sportu i Rekreacji w Chmielnie w 2024 r. warsztaty budowy kaszubskich narzędzi muzycznych: knara, sznera i kółatka. Realizowany ze środków KPO projekt stanowi kontynuację warsztatów budowy tradycyjnych kaszubskich instrumentów i narzędzi muzycznych, prowadzonych przez Gminny Ośrodek Kultury Sportu i Rekreacji w Chmielnie. Dotąd zrealizowaliśmy w naszym Domu Kultury przy wsparciu dotacjami Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego warsztaty budowy instrumentów i narzędzi muzycznych:

diabelskie skrzypce (2016) https://www.youtube.com/watch?v=oTgXh1urAw8&t=8s

burczybas (2017) https://www.youtube.com/watch?v=_oRapCu_fDE

bazuna (2021) https://www.youtube.com/watch?v=_qqB-uIx4Po

ryńczyk (2022) https://www.youtube.com/watch?v=Zsn8DnegEeA

rzępiel (2023) https://www.youtube.com/watch?v=yAqL2qoZa3o

knara (2024) https://www.youtube.com/watch?v=Nk432kNk0U4

sznera (2024)  https://www.youtube.com/watch?v=-hl3ojLa1K0

kółatka (2024) https://www.youtube.com/watch?v=1VJ8JEunYnw

Podsumowaniem 30 grudnia zakończyliśmy realizację projektu dotowanego przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w programie Kultura Ludowa i Tradycyjna pt. "Jak powstają knara, sznara i kółatka - warsztaty budowy narzędzi muzycznych z przedstawieniem i omówieniem ich elementów".

Projekt realizowany był od maja 2024 r. Warsztaty, w których łącznie udział wzięło 10 uczniów, prowadził Mistrz Tadeusz Makowski, a po Jego śmierci dzieła dokończył Janusz Świątkowski - instrumentalista z Kożyczkowa. Swoją wiedzą podzielił się też uczeń Makowskiego Dominik Konkel.

Podczas podsumowania wspominano śp. Tadeusza Makowskiego - mistrza budowy tradycyjnych kaszubskich instrumentów ludowych.

Poniedziałkowe wydarzenie było okazją, by z bliska przyjrzeć się bogactwu lokalnej tradycji i wspólnego celebrowania sukcesów, które zbliżają nas do zachowania tego, co w kaszubskiej kulturze najcenniejsze.

Projekt jest dopełnieniem cyklu warsztatów budowy tradycyjnych kaszubskich instrumentów ludowych, realizowanych systematycznie od kilku lat przez GOKSiR Chmielno. Przy wsparciu finansowym Instytutu Muzyki i Tańca oraz Ministra Kultury zrealizowane zostały w latach 2017-2023 warsztaty, których istotą był międzypokoleniowy przekaz umiejętności związanych z wytwarzaniem: diabelskich skrzypiec, burczybasa, bazuny, ryńczyka i rzępieli.

Dofinansowano z budżetu państwa - ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

14 grudnia Gminny Ośrodek Kultury Sportu i Rekreacji w Chmielnie podsumował projekt, którego realizacja była możliwa dzięki dotacji z budżetu państwa - ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Zadanie "Jak powstaje rzępiel - warsztaty budowy instrumentu z przedstawieniem i omówieniem jego poszczególnych elementów", realizowane w programie MKiDN "Kultura Ludowa i tradycyjna", polegało na zaangażowaniu mistrza budowy rzępieli - ludowego instrumentu basowego strunowego Jerzego Holk-Łebińskiego w realizację warsztatów, w których 4 uczestników poznało od podstaw sztukę wytwarzania tego instrumentu. Uczestnicy odebrali certyfikaty ukończenia warsztatów.