Szlaki turystyczne

Znajdziesz tu informacje na temat miejsc, które są ciekawe do odwiedzenia. Prezentacja wizualizacji i zdjęć oraz opisów szlaków pieszych, rowerowych i Nordic Walking.

Ze słownika Polsko-Kaszubskiego:dudnić | dudnic, bùgrowac (sł. Eugenisz Gołąbek)
środa, 22 styczeń 2020 00:00

Rozwój polskiego ruchu spółdzielczego w zaborze pruskim

Autor: 
Oceń ten artykuł
(4 głosów)

Wzmagający się ucisk narodowy dyktował kierunki rozwoju spółdzielczości polskiej. Na terenach Poznańskiego i Pomorza po­dejmowano działania zmierzające do organizowania banków ludowych i zakładania spółdzielni rolniczo handlowych. Historycy ruchu spółdzielczego uważają Poznańskie za kolebkę polskiej spółdzie­lczości. Społeczny klimat dla spółdzielczości na wsi przygoto­wały kółka włościańskie, zakładane i kierowane przez Maksymilia­na Jackowskiego (1815-1905) - wzór czerpano z Zachodu.

Pierwszą spółdzielnię kredytową pod nazwą "Towarzystwa Po­życzkowego dla Przemysłowców Poznania" założono w 1861 r. Przy wy­bitnym udziale Mieczysława Łyskowskiego(1825-1894). Trwały wkład w rozwój kas pożyczkowych wniósł ks. Augustyn Smarzewski (1832- 1891), który założył w 1886 r. "Kasę Oszczędności i Pożyczki" przy Towarzystwie Rzemieślniczym w Środzie. W 1881 r. zorganizowano Związek Spółek Zarobkowych na Wielkie Księstwo Poznańskie i Prusy Zachodnie. Patronem związku był ks. Augustyn Smarzewski a jego zastępcą został ks. Piotr Wawrzyniak(1849 - 1910). Utworzenie i doprowadzenie do integracji pionowej przyczyniło się do umocnienia spółdzielni kredytowych. Jednak działalność ich utrudniał brak centrali finansowej. W 1886 r. powołano Bank Związku Spółek Zarobkowych, dyrektorem został Józef Kasztelan (1834 - 1907). Wiązanie się w różnego rodzaju zrzeszenia przy­niosło określone korzyści.

Dużą role w rozwijaniu spółdzielczości w naszym kraju, zwłaszcza w jej początkowej fazie w okresie zaborów odegrało katolickie duchowieństwo.  W dużym stopniu pomagało w inicja­tywie powstania placówek spółdzielczych i brało udział w pra­cach ich zarządów i rad nadzorczych. Ks. Piotr Wawrzyniak za­łożył w Śremie Bank Ludowy a w Wielkopolsce i na Pomorzu wiele spółdzielni rolniczych. Inną formą działania stały się na począ­tku XX wieku spółdzielnie "Rolnik". Były to spółdzielnie rolniczo - handlowe zajmujące się zaopatrzeniem w nawozy, pasze i inne art­ykuły do produkcji rolnej. W roku 1900 ks. Piotr Wawrzyniak zało­żył w Mogilnie pierwszą spółdzielnie zaopatrzenia i zbytu "Rolnik", która szybko rozwinęła się, prowadząc rolniczy handel detaliczny i hurtowy. Pod wpływamy niemieckimi rozwijały się również spółdzielnie mleczarskie, ale udział Polaków w nich był statutowo ograniczony.

W poznańskim i na Pomorzu celowo ograniczano rozwój Spół­dzielni Spożywców, aby nie szkodzić polskim kupcom. W latach 1884 i 1910 Sejmiki spółdzielcze podejmowały w tej sprawie spe­cjalne uchwały. Odmiennie kształtowała się sytuacja na uprzemys­łowionym górnym Śląsku. W latach od 1869 do 1904 założono tam około 100 spółek spożywczych z których po 1900 roku tworzono spółdziel­nie spożywców.

Czytany 89 razy Ostatnio zmieniany niedziela, 29 marzec 2020 20:06
Władysław Kostuch

Władysław Kostuch urodził się 16 sierpnia 1923 roku w Garczu. Naukę rozpoczął w Szkole Podstawowej w Garczu. Dalszą jego edukację w kartuskim Gimnazjum na ulicy Klasztornej przerwała II wojna światowa. Podczas wojny walczył w szeregach Armii Krajowej. Po powrocie do Polski kontynuował swoją edukację, jednocześnie pracując w działach księgowości ZNP i WZGS w Gdańsku oraz oddziale chmieleńskim GS . W roku 1961 objął funkcję Prezesa Powiatowego Zarządu Gminnej Spółdzielni „Samopomoc Chłopska” w Kartuzach.

Władysław Kostuch interesował się teatrem i muzyką. Był pasjonatem folkloru kaszubskiego. Działał aktywnie w wielu organizacjach społecznych. Był prezesem Powiatowego Oddziału PCK, aktywnym członkiem Zrzeszenia Kaszubsko – Pomorskiego, członkiem Związku Kombatantów, wspierał działalność Ochotniczej Straży Pożarnej. Był jednym z inicjatorów i współorganizatorów życia kulturalnego na Kaszubach. Dzięki jego zaangażowaniu w powiecie kartuskim powstały zespoły folklorystyczne, muzyczne i teatralne. Niektóre uczestniczą w kulturalnym życiu regionu do obecnych czasów.

Pracując jako Prezes, a także będąc na emeryturze dokumentował działalność Gminnej Spółdzielni, a część jego opracowań posłużyła do napisania artykułów na łamach Szwajcarii – Kaszubskiej.

Władysław Kostuch zmarł 19 czerwca 2010 roku.

Skomentuj

Komentarz zostanie opublikowany po zatwierdzeniu przez redakcję.


Proszę rozwiązać proste zadanie (blokada antyspamowa):

Skocz do:

Zdjęcie z galerii

Ostatnie komentarze

Gościmy

Odwiedza nas 161 gości oraz 0 użytkowników.

szwajcaria-kaszubska.pl